next up previous
Next: Kilka zasad przeciwdzia豉nia wych這dzeniu Up: Rady og鏊ne Previous: Zasady bezpiecze雟twa


Wych這dzenie organizmu (hipotermia)

Wych這dzenie jest to znaczny spadek temperatury cia豉 spowodowany zaburzeniem pracy systemu regulacji temperatury cia豉 lub zbyt szybkim ch這dzeniem organizmu w stosunku do jego zdolno軼i wytwarzania ciep豉.

Wyr騜nia si trzy stopnie wych這dzenia.

1.
Stadium marzni璚ia, kt鏎e charakteryzuje si uczuciem marzni璚ia, dreszczami i dr瞠niem mi窷ni. S豉bn ramiona i nogi, wyst瘼uj zawroty g這wy i dezorientacja. Temperatura cia豉 spada do 35$^\circ$C.

2.
Stadium wyczerpania, w kt鏎ym pojawia si brak wra磧iwo軼i na bod嬈e i sztywnienie mi窷ni. Przech這dzony dostaje skurcz闚 mi窷ni, zachowuje si apatycznie i cierpi na zaburzenia 鈍iadomo軼i. Temperatura cia豉 wynosi od 34$^\circ$C do 30$^\circ$C.

3.
Stadium bezw豉dno軼i, kiedy poszkodowany ostatecznie traci przytomno嗆. Puls i oddech s ledwo wyczuwalne. Zanika reakcja 廝enic na 鈍iat這, co jest spowodowane niedotlenieniem m霩gu. Temperatura cia豉 spada poni瞠j 30$^\circ$C.

4.
Je瞠li temperatura cia豉 spadnie do 24$^\circ$C, najcz窷ciej nast瘼uje 鄉ier.

Sta豉 temperatura cia豉 utrzymuje si dzi瘯i termoregulacyjnym zdolno軼iom organizmu, kt鏎e s wspomagane przez odpowiednie ubranie. Podczas p造wania kajakiem przy niskich temperaturach powietrza i wody, ta samoregulacja mo瞠 zosta zak堯cona. Najwi瘯sze zagro瞠nie stanowi woda, kt鏎a przewodzi ciep這 znacznie lepiej i och豉dza organizm 25 razy szybciej ni powietrze. R騜ne 廝鏚豉 podaj, 瞠 organizm mo瞠 zniwelowa ozi瑿ienie szybsze o 25-500% od strat ciep豉 w powietrzu. W ka盥ym razie jest to znacznie mniej ni 25 razy. Poni窺za tabela pokazuje przeci皻ny, oczekiwany czas prze篡cia w zimnej wodzie, przez co nale篡 rozumie, 瞠 osoby odporniejsze mog przetrwa d逝瞠j, s豉bsze nieco kr鏂ej.

Przeci皻ny czas prze篡cia

Temperatura Skafander Skafander Inne
wody suchy mokry (neopren) ubranie
+15$^\circ$C ponad 6h 4h 2h
+10$^\circ$C 6h 2h 1h
+5$^\circ$C 3h 1h 30 min.
-1$^\circ$C nieca貫 2h 30 min. 15 min.

Nale篡 podkre郵i, 瞠 w literaturze spotyka si bardzo r騜ne oszacowania czasu prze篡cia w zimnej wodzie. Jako na pewno bezpieczn granic mo積a przyj望 za這瞠nie, 瞠 osoba nie ubrana w specjalny kombinezon mo瞠 prze篡 w wodzie o temperaturze poni瞠j 10$^\circ$C tyle minut, ile wynosi temperatura wody: np. 4 minuty w wodzie o temperaturze 4$^\circ$C. Odpowiednie ubranie (kombinezon neoprenowy, neoprenowe skarpety/obuwie i szczelna kurtka lub suchy kombinezon) mo瞠 zwi瘯szy t tolerancj 2-3 razy. Zawsze lepiej przesadzi z ostro積o軼i, ni nara瘸 si na wych這dzenie. Decyduj帷 rol mo瞠 odegra na przyk豉d zm璚zenie po przep造ni璚iu d逝giego odcinka rzeki, g堯d, niedawno przebyta choroba.

Niska temperatura powietrza w po陰czeniu z si陰 wiatru przyczynia si do wych這dzenia organizmu, nawet bez k徙ieli w wodzie. Na wietrze wyst瘼uje tzw. ,,windchill'', kt鏎y polega na przyspieszonym parowaniu sk鏎y, co och豉dza organizm. Zdarza si zw豉szcza na du篡ch, wietrznych i faluj帷ych zbiornikach wodnych. Nawet je郵i mamy na sobie suchy skafander, a na dzia豉nie wody i wiatru wystawione s tylko d這nie, r璚e mog szybko os豉bn望. Wiatr wp造wa na odczuwanie temperatury powietrza ,,obni瘸j帷" subiektywne odczucia: wiatr o sile 3 stopnie Beauforta daje ten sam efekt, co obni瞠nie temperatury o 5-10$^\circ$C, natomiast wiatr o sile ponad 7 stopni Bft daje ten sam efekt, co temperatura ni窺za o nawet 20$^\circ$C przy bezwietrznej pogodzie.

Podstawowym, wczesnym objawem wych這dzenia s dreszcze. Organizm reaguje tak, gdy nie jest w stanie utrzyma normalnej temperatury cia豉 (36.6$^\circ$C) i stara si wygenerowa wi璚ej ciep豉 przez ruch. Pierwsze skutki wych這dzenia to stopniowe os豉bienie ca貫go cia豉. Je瞠li dreszcze ustaj, to sytuacja jest ju bardzo powa積a. Najpierw tracimy si造 w tych cz窷ciach cia豉, kt鏎e s bezpo鈔ednio wystawione na dzia豉nie wody i zimnego, mokrego powietrza, np. w r瘯ach. P騧niej os豉bienie przechodzi w zdr皻wienie, kt鏎emu mog towarzyszy skurcze.

Hipotermia wp造wa poza tym na zdolno嗆 w豉軼iwej oceny sytuacji. ζtwo przeoczy moment, kiedy tracimy orientacj. Wtedy musimy liczy na koleg闚, kt鏎zy zauwa膨 nasze irracjonalne zachowania i spowolnione reakcje. Podczas zimowego p造wania trzeba szczeg鏊nie uwa積ie obserwowa ca陰 grup. Ka盥a k徙iel w zimnej wodzie mo瞠 prowadzi do kolejnej, w rezultacie po kilku kabinach kajakarz nie jest w stanie p造n望 dalej. Jego dezorientacja przechodzi w zoboj皻nienie, kt鏎e jest na wodzie szczeg鏊nie niebezpieczne, poniewa ofiara przestaje interesowa si w豉snym ratunkiem i pomaga ratuj帷ym.




next up previous
Next: Kilka zasad przeciwdzia豉nia wych這dzeniu Up: Rady og鏊ne Previous: Zasady bezpiecze雟twa

2000-03-13